ΙΣΤΟΡΙΑ & ΜΥΘΟΣ

Ιστορικά στοιχεία της διαδρομής

Η μάχη στα Κοκκάλια το 279 π.Χ

Στα καταπράσινα βουνά της Ευρυτανίας, οι Γαλάτες με αρχηγό το Βρέννο Β’, πραγματοποιούν το 279 π.Χ., εισβολή, με πολυάνθρωπη στρατιά (περίπου 200 χιλιάδες) στη Μακεδονία και προχωρούν στη Θεσσαλία, λεηλατώντας και καταστρέφοντας τα πάντα.

Οι Γαλάτες, έχοντας ως πρώτο στόχο το Μαντείο των Δελφών όπου υπήρχαν θησαυροί, κατεβαίνουν από τη Θεσσαλία στη Φθιώτιδα και, αφού περνούν το Σπερχειό, λεηλατούν την Ηράκλεια και επιτίθενται στους “Ελληνες που έχουν πάρει θέσεις στο στενό των Θερμοπυλών. Στη σύγκρουση οι Έλληνες, αν και είναι πολύ λιγότεροι, αντιστέκονται με γενναιότητα και αναγκάζουν τους Γαλάτες να υποχωρήσουν.
Ο Βρέννος, για να εξασθενήσει την παράταξη των Ελλήνων, για αντιπερισπασμό στέλνει 40 χιλιάδες Γαλάτες εναντίον της Αιτωλίας με την ελπίδα ότι, έτσι, θα ανάγκαζε τους Αιτωλούς να φύγουν από τις Θερμοπύλες για να υπερασπιστούν τη χώρα τους. Οι Γαλάτες με αρχηγούς τον Ορεστόριο και τον Κόμβουτιν, περνούν το Σπερχειό προς τα πίσω, και μέσω της Θεσσαλίας εισβάλλουν στην Ευρυτανία που αποτελεί μέρος της Αιτωλίας. Οι βάρβαροι βρίσκουν τη χώρα των Αιτωλών ανυπεράσπιστη και διαπράττουν φοβερά ανοσιουργήματα.Όταν οι Γαλάτες ολοκληρώνουν την καταστροφή καίγοντας το Κάλλιο, επιστρέφουν από τον ίδιο δρόμο για να ενωθούν με το κύριο σώμα του Γαλατικού στρατού στις Θερμοπύλες.
Αλλά ο ίδιος δρόμος τους έφερε πάλι στον φυσικό αυχένα (θέση Κοκκάλια), από τον οποίο είχαν εισβάλει στην Αιτωλία. Εκεί βρίσκονται αντιμέτωποι με τις οκτώ πλέον χιλιάδες Αιτωλούς που κατέφθασαν από τις Θερμοπύλες με τους τρεις στρατηγούς τους. Αλλά και οι Καλλιείς όπως και οι άλλοι Ευρυτάνες, άνδρες και γυναίκες, οπλισμένοι με πρόχειρα όπλα, γεωργικά εργαλεία και ρόπαλα, κατεδίωξαν τους επιδρομείς, ζητώντας εκδίκηση για όσα έπραξαν σε βάρος τους. Οι Γαλάτες είχαν κυκλωθεί και οι περισσότεροι εξοντώθηκαν από τους Αιτωλούς. Θρυμματισμένα κόκαλα βρίσκονται διασκορπισμένα στο έδαφος, από τα οποία η τοποθεσία ονομάζεται «Κοκκάλια».
Λείψανα αρχαίου οχυρού στο Γαρδίκι καθώς και διάφορα αρχαιολογικά ευρήματα της περιόδου εκείνης αποτελούν ισχυρή ένδειξη όχι μόνον για το πραγματικό γεγονός αυτής της μάχης αλλά και για τη συμβολή των κατοίκων της περιοχής στο ιστορικό γίγνεσθαι της πατρίδας.
Ανάλογη με τον κίνδυνο, που διέτρεξε η Ελλάδα από την επιδρομή εκείνη των Γαλατών, υπήρξε η αναγνώριση και η τιμή προς τους Αιτωλούς από τους υπόλοιπους Έλληνες. Οι Αιτωλοί κυριολεκτικά συντρίψανε τους Γαλάτες στα ΚΟΚΚΑΛΙΑ και διέσωσαν την ελευθερία της Ελλάδος, όπως άλλοτε οι Αθηναίοι στον Μαραθώνα.

Ελληνική Επανάσταση του 1821

Ο πλάτανος του Μαυρολιθαρίου

Ο αιωνόβιος Πλάτανος του Μαυρολιθαρίου αποτελεί ιστορικό μνημείο αναφοράς καθώς – σύμφωνα με τα «απομνημονεύματα του Στρατηγού Μακρυγιάννη» συνδέεται με το πέρασμα από το Μαυρολιθάρι του Μακρυγιάννη, του Οδυσσέα Ανδρούτσου, του Πανουργιά, του Γκούρα, του Δυοβουνιώτη, του Καλτσοδήμου και άλλων ηρώων του 1821.

Η μάχη στο Χάνι της Γραβιάς

Η Μάχη στο Χάνι της Γραβιάς ήταν μια από τις πολεμικές εμπλοκές της επανάστασης με νικηφόρα έκβαση για τους Έλληνες. Στην μάχη αυτή, που έγινε στις 8 Μαΐου του 1821, ο Οδυσσέας Ανδρούτσος με 120 άνδρες νίκησε την στρατιά του Ομέρ Βρυώνη. Λόγω της παύσης αυτής των δραστηριοτήτων του Βρυώνη, η μάχη στο Χάνι της Γραβιάς θεωρείται σημαντικός σταθμός για την έκβαση της ελληνικής επανάστασης.
Εθνική Αντίσταση
Ο Τυμφρηστός και τα «Κοκκάλια» ήταν το σημείο αναφοράς της Εθνικής Αντίστασης. Από την περιοχή αυτή ξεκίνησαν για την ανατίναξη της γέφυρας του Γοργοποτάμου, ο Άρης Βελουχιώτης, ο Ναπολέων Ζέρβας και ο Κρίς Γουντχάουζ στις 22 Νοεμβρίου του 1942.
Στην πλατεία του Σταυρού στο Γαρδίκι έχει απαθανατιστεί η μοναδική φωτογραφία-ντοκουμέντο, που δείχνει τον Ζέρβα να σέρνει το χορό μ’ ένα ποτήρι τσίπουρο στο χέρι, ενώ τον ακολουθούν ο Βελουχιώτης, το πρωτοπαλίκαρό του ο Περικλής, με το ψευδώνυμο «Χουλιάρας», και, τελευταίος, ο ελληνομαθής ταγματάρχης Γουντχάουζ, ένας εκ των επικεφαλής της αγγλικής αποστολής. Τρεις ημέρες αργότερα (το βράδυ της 25ης Νοεμβρίου), ανατίναξαν τη γέφυρα του Γοργοποτάμου.
Η ιστορική αυτή φωτογραφία αποτελεί σύμβολο του κοινού συμμαχικού αγώνα και της ενωμένης Εθνικής Αντίστασης

Μυθολογικά στοιχεία της διαδρομής

Πυρά Ηρακλέους

Σύμφωνα με τη Μυθολογία, στη θέση Μάρμαρα, που απέχει 4,5 km από το χωριό Πυρά Ηρακλέους στην είσοδο του οροπεδίου της Καταβόθρας, ο Ηρακλής αποφάσισε να δώσει τέλος στη ζωή του. Δεν μπορούσε να υποφέρει το μαρτύριο στο οποίο τον υπέβαλλε η σκληρή Δηιάνειρα φορώντας του τον ποτισμένο με το αίμα του Κένταυρου Νέσσου, χιτώνα. Ο δηλητηριασμένος χιτώνας του ξέσκιζε και του κατέκαιγε τις σάρκες. Μάζεψε λοιπόν ξύλα και παρακάλεσε τον αγαπημένο του φίλο Φιλοκτήτη να ανάψει τη φωτιά. Ο Φιλοκτήτης άναψε τη φωτιά και ο ημίθεος, αφού δώρισε στο φίλο του το τόξο με τα δηλητηριώδη βέλη του, τυλίχτηκε στις φλόγες. Κατά την πρώτη εκδοχή του Μύθου ο Δίας μη αντέχοντας να βλέπει το γιο του να υποφέρει τον τύλιξε στα σύννεφα και τον ανέβασε στον Όλυμπο, όπου ο Ηρακλής παντρεύτηκε την όμορφη Ήβη, τη θεότητα της νιότης. Κατά μία άλλη εκδοχή ο Δίας έριξε τον κεραυνό του και στο σημείο που έπεσε ανέβλυσε ο Γοργοπόποταμος που δρόσισε τον καιγόμενο ήρωα.

Αρχαιολογικοί Χώροι και Μουσεία

Μοναστήρι Προφήτη Ηλία στο Παλαιοχώρι Τυμφρηστού

Η αρχιτεκτονική του Ναού θυμίζει την αρχιτεκτονική των καθολικών ναών και των Μονών του Αγίου Όρους. Το φυλασσόμενο στο Μοναστήρι, στα χρόνια της Τουρκοκρατίας, Ιερό Λείψανο του δεξιού χεριού του Αγίου Αποστόλου Ανδρέα του Πρωτοκλήτου, μαρτυρεί την μακρινή ιστορία του Μοναστηριού και την πιθανή Αγιορείτικη ή Βυζαντινή καταγωγή του. Ορισμένοι ισχυρίζονται ότι κτίσθηκε την περίοδο της εικονομαχίας 727–843 μ.Χ. Άλλοι τοποθετούν το έτος κατασκευής του στα πρώτα χρόνια της Τουρκοκρατίας.
 

Λαογραφικό Μουσείο στο Γαρδίκι Ομιλαίων

Στο Λαογραφικό Μουσείο Γαρδικίου αποτυπώνεται έντονα ζωή και τις ασχολίες των κατοίκων των παλαιότερων εποχών που ζούσαν στην περιοχή.

Αρχαιολογικοί χώροι στα Μάρμαρα

Περίπου 4 χλμ. νοτιοανατολικά των Μαρμάρων βρίσκεται μια μικρής έκτασης οχύρωση, η οποία και έδωσε το όνομα στο χωριό. Η οχύρωση αυτή σχηματίζει ένα Π, με ατείχιστη την ανατολική πλευρά της, όπου ένας βράχος πέφτει κατακόρυφα σε βάθος μεγαλύτερο των 30 μ., απρόσιτη από εκεί. Το μικρό αυτό φρούριο, ελληνιστικής μάλλον περιόδου, φύλαγε το πέρασμα ενός παραποτάμου του Ινάχου.
Ένα από τα σημαντικά ευρήματα της περιοχής είναι και το νεκροταφείο των Μαρμάρων (υπομυκηναϊκό νεκροταφείο τύμβων), που βρίσκεται νότια του χωριού και στη διαδρομή προς την Ανατολή.

Αρχαιολογικοί χώροι και Λαογραφικό Μουσέιο στην Καστριώτισσα

Στην Καστριώτισσα υπάρχει αξιόλογο λαογραφικό μουσείο, καθώς και τα ερείπια του ομώνυμου κάστρου που σώζονται ΝΔ του χωριού, με τεράστιους ογκόλιθους (Κυκλώπειο Τείχος) από την εποχή των Οφιονίων Αιτωλών.

Ιερόν Ηρακλέους στην Πυρά

Στην περιοχή σώζονται ερείπια ορθογώνιας στοάς και κίονες δωρικού ναού του 3ου αιώνα π.Χ. Νοτίως του ναού υπάρχει βωμός, ο οποίος χρησιμοποιήθηκε από την αρχαϊκή εποχή μέχρι την έλευση των Ρωμαίων.

Χάνι της Γραβιάς

Στο αναστηλωμένο Χάνι της Γραβιάς υπάρχει η δυνατότητα αναπαράστασης της ιστορικής μάχης με οπτικοακουστικά μέσα (εικονική πραγματικότητα).
Πηγή: fokida.gr, palaioxwri.blogspot.grmarmara-fthiotidos.blogspot.gr
Advertisements